Zum Begriff des Antisemitismus und seiner GeschichteLektüre: Bergmann/Wyrwa: Der christliche Antijudaismus + Dossier Antijudaismus
Antisemitismus vor Wagner: Romantiker und SozialistenLektüre: Märchen Der Jude im Dorn, Die klare Sonne bringts an den Tag, Das gute PflasterReferat: Jürgens: Judenfeindliche Darstellungen in romantischen Märchen (2021) Referat: Karl Marx: ZurJudenfrage (1844) Referat: Čapková: Die ‚Judenfrage‘ in der Frühphase der tschechischen Nationalbewegung (2013)
Richard Wagner und die FolgenLektüre: Das Judentum in der Musik (1850; 1869)Referat: Borchmayer: Richard Wagners Antisemitismus (2013) Referat: Blahak: Der mauschelnde Mime (2018)
Antisemitismus wir „salonfähig“Lektüre: Dossier zum Antisemitismus in der Habsburger Monarchie (Philippoff 2002)Referat: Bergmann/Wyrwa: Antisemitismus als soziale und politische Bewegung 1879-1914 (2016)Referat: August Rohling: Der Talmudjude (1871; Abschnitte)
Bildprogramme des Antisemitismus in Karikatur und politischer PropagandaVorbereitung: Dossier Karikaturen und politische PlakateReferat: Fuchs: Die Juden in der Karikatur (1921) Referat: Secklehner: Simple Entertainment? Die Muskete and ‚Weak‘ Antisemitism in Interwar Vienna (2021)
Ritualmordprozesse – der Fall HilsnerLektüre: Dossier Zeitungsechos, Karrikaturen, Feuilletons zur „Hilsneriade“Referat: Bergmann: Die antijüdische Gewaltwelle im Zuge der »Hilsner-/Polná-Affäre« 1899 (2020)
Film Die Gezeichneten (1922) – verlängerte Sitzung ab 9:45Referat: Drum/Drum: Dreyer Goes Abroad (2000) [Passagen über Die Gezeichneten = Love one Another] Jüdischer Selbsthass?Lektüre: Kafka-Reader (Brief an den Vater, Korrespondenz, Tagebücher)Referat: Lessing: Der jüdische Selbsthass (1930; Abschnitt) Referat: Jüdische Zionismuskritik – Karl Kraus: Eine Krone für Zion (1898)
Film Die Stadt ohne Juden (1924) – verlängerte Sitzung ab 10:00Referat: Hall: „Hinaus mit den Juden!“ Von Grafitti und der Zeitung bis zur Leinwand (2009) Referat: Bettauer: Die Stadt ohne Juden. Ein Roman von übermorgen (1922)
Seminář se zaměřuje na dějiny antisemitismu v německojazyčné publicistice, umění a literatuře "před Hitlerem" a snaží se tak ukázat kulturní předpoklady pro osudové pronásledování Židů ve 30. a 40. letech 20. století. Na základě novinářských a literárních textů, obrazových materiálů a filmů budou kriticky diskutovány mj. následující otázky:
Jaký význam má rozlišování mezi antijudaismem a antisemitismem?
Byl antisemitismus podněcován procesy židovské emancipace?
Za jakých podmínek se antisemitismus stal "společensky přijatelným" a jakou roli v tomto vývoji sehrál např. Richard Wagner a wagneriáni?
Jaké byly kořeny a společenský ohlas procesů s tzv. rituálními vraždami, jako byl proces s Leopoldem Hilsnerem?
Jak se kolem roku 1900 projevovala takzvaná "židovská sebenenávist"?
Jak se vzestup antisemitismu odrážel v raném filmu a karikatuře?